Şirketlerin sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşmaları, kurumsal kimliklerini güçlendirmeleri ve finansman ihtiyaçlarını karşılamaları için başvurdukları en önemli yöntemlerden biri halka arz işlemidir. Halka arz, bir şirketin paylarının ilk kez veya yeniden Borsa İstanbul’da yatırımcıların alımına sunulması sürecidir. Bu işlem yalnızca ekonomik bir adım değil, aynı zamanda ciddi bir hukuki süreçtir.
Dolayısıyla halka arz hazırlıkları yapılırken, sermaye piyasası hukuku alanında uzman bir avukatın süreci yönetmesi şirketin menfaatlerini korumak açısından büyük önem taşır.
Halka Arz Nedir?
Halka arz, anonim şirketlerin paylarını belirli bir fiyat üzerinden yatırımcılara satışa sunarak, sermayelerini artırmaları ya da mevcut ortakların paylarını halka açmaları anlamına gelir. Şirketin bu yolla elde ettiği fon, yeni yatırımların finansmanı, borçların ödenmesi veya büyüme planlarının desteklenmesi için kullanılır.
Bu adım aynı zamanda şirketin şeffaflık, güvenilirlik ve kurumsallaşma yönünde önemli bir dönüşüm yaşamasını sağlar. Halka arz edilen şirket, artık yalnızca ortaklarının değil, binlerce yatırımcının da menfaatlerini gözetmekle yükümlüdür.
Halka Arz Süreci Nasıl İşler?
Halka arz işlemleri, belirli hukuki ve mali aşamalardan oluşur. Her adım, SPK düzenlemeleri ve Borsa İstanbul kriterleri doğrultusunda yürütülmelidir.
1. Halka Arz Kararının Alınması
İlk aşama, şirket yönetim kurulunun halka arz kararı almasıdır. Bu karar, genellikle genel kurul onayı ile kesinleştirilir ve halka arz hazırlık süreci başlatılır.
2. Hukuki ve Mali İnceleme (Due Diligence)
Halka arz öncesi, şirketin mevcut durumu kapsamlı şekilde incelenir.
Bu süreçte halka arz avukatları tarafından şu alanlarda değerlendirme yapılır:
Şirketin ticaret sicil kayıtları ve ana sözleşmesi,
Ortaklık yapısı ve pay dağılımları,
Mevcut sözleşmeler ve hukuki yükümlülükler,
Devam eden davalar veya olası riskler,
Fikri mülkiyet hakları, lisanslar ve taşınmaz varlıklar.
Bu inceleme sonucunda tespit edilen eksiklikler, halka arz öncesinde giderilmelidir. Aksi halde SPK izahname onayı süreci uzayabilir veya başvuru reddedilebilir.
3. Aracı Kurum Seçimi
Halka arz işlemleri, yalnızca SPK tarafından yetkilendirilmiş aracı kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Aracı kurum, payların satış fiyatını belirler, talep toplama sürecini yürütür ve şirketin Borsa İstanbul’da kote edilmesini sağlar.
4. İzahname Hazırlığı
İzahname, halka arz sürecinin en kritik belgesidir. Şirketin faaliyet alanı, mali durumu, risk faktörleri, ortaklık yapısı ve halka arz edilecek paylara ilişkin tüm bilgiler bu belgede yer alır.
İzahname hazırlanırken şu hususlara dikkat edilmelidir:
Bilgiler tam, doğru ve güncel olmalıdır.
Herhangi bir yanıltıcı veya eksik beyan hukuki yaptırımlara neden olabilir.
SPK tarafından izahname onayı alınmadan halka arz yapılamaz.
Bu aşamada, sermaye piyasası hukuku uzmanı bir avukat tarafından sağlanacak danışmanlık, şirketin hem idari hem cezai risklerden korunmasını sağlar.
5. SPK Onayı ve Borsa İstanbul Başvurusu
İzahname onayı alındıktan sonra şirket, Borsa İstanbul’a başvurarak paylarının işlem göreceği pazarı belirler. Borsa İstanbul, şirketin büyüklüğüne, mali gücüne ve halka açıklık oranına göre uygun pazarı (Yıldız Pazar, Ana Pazar vb.) belirler.
Bu aşamada, SPK ve Borsa mevzuatına uygunluk sağlanması kritik öneme sahiptir. Her iki kurumun onayıyla birlikte şirket, halka açık anonim şirket statüsü kazanır.
6. Talep Toplama ve Satış
Aracı kurum, belirlenen fiyat aralığında yatırımcılardan talep toplar. Talep toplama süreci tamamlandığında paylar yatırımcılara dağıtılır ve halka arz işlemi fiilen gerçekleşmiş olur.
Halka Arzın Şirketlere Sağladığı Avantajlar
Halka arz işlemleri, finansal bir operasyon olmanın ötesinde stratejik bir hamledir. Şirketler açısından sunduğu başlıca avantajlar şunlardır:
Yeni Finansman Kaynakları: Şirket, banka kredisine başvurmadan sermaye artırımı yoluyla fon elde eder.
Marka Değerinin Artması: Borsada işlem görmek, şirketin kamuoyundaki itibarını yükseltir.
Kurumsallaşma ve Profesyonel Yönetim: Halka açık şirketlerde hesap verebilirlik ilkesi güçlenir; yönetim kurulları daha şeffaf hale gelir.
Likidite İmkanı: Şirket ortakları, hisselerini diledikleri zaman borsada satışa çıkarabilir.
Yatırımcı Güveni: SPK düzenlemeleri sayesinde şirketin faaliyetleri düzenli olarak denetlenir, bu da yatırımcı güvenini artırır.
Ancak bu avantajlarla birlikte, halka arz sonrasında şirketin kamuyu aydınlatma, bağımsız denetim, kurumsal yönetim ilkeleri gibi yükümlülükleri de başlar. Bu nedenle sürecin doğru planlanması son derece önemlidir.
Halka Arz Sonrası Şirketin Hukuki Yükümlülükleri
Halka arz tamamlandıktan sonra şirketin statüsü değişir ve halka açık anonim şirket haline gelir.
Bu durum beraberinde aşağıdaki yasal yükümlülükleri getirir:
Kamuyu Aydınlatma: Şirket, faaliyet raporlarını ve mali tablolarını düzenli olarak KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) üzerinden paylaşmalıdır.
Bağımsız Denetim: Mali tablolar, SPK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca incelenmelidir.
Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyum: Yönetim kurulunda bağımsız üyelerin yer alması, iç kontrol mekanizmalarının kurulması zorunludur.
Halka Arz İşlemlerinde Hukuki Danışmanlığın Önemi
Halka arz işlemleri hem teknik hem hukuki açıdan karmaşık bir süreçtir. Bu nedenle sermaye piyasası mevzuatına hâkim bir avukatla çalışmak şirketin çıkarlarını korumak açısından kritik önemdedir. Avukat, halka arz sürecinde yalnızca başvuru dosyalarının hazırlanmasıyla ilgilenmez; aynı zamanda şirketin tüm aşamalarda mevzuata eksiksiz şekilde uyum sağlamasını gözetir. SPK izahnamesinin onaylanması, Borsa İstanbul’a kote olma işlemleri, yatırımcı bilgilendirmeleri ve pay satış süreçlerinin tamamında hukuki yönlendirme sağlar.
Bu kapsamlı destek sayesinde şirket, hem yasal risklerden korunur hem de yatırımcılar ve kamuoyu karşısında şeffaf ve güvenilir bir kurumsal duruş sergiler.
Sonuç
Halka arz, bir şirketin finansal büyüme yolculuğunda yalnızca ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda ciddi bir hukuki sorumluluk zinciridir. Başarılı bir halka arz gerçekleştirmek isteyen şirketlerin, süreci planlarken doğru strateji, mevzuata tam uyum ve uzman hukuk desteği ile hareket etmesi gerekir.
Sermaye piyasası hukuku konusunda deneyimli bir avukatın rehberliğinde yürütülen halka arz işlemleri, şirketin hem yasal güvenliğini sağlar hem de uzun vadede kurumsal istikrar ve yatırımcı güveni açısından güçlü bir temel oluşturur.
